Overzicht


12-11-2013

Gezond eten is een kwestie van gezond verstand

31-10-2016


Mayonaise is gezonder dan je dacht, en kijk uit met smoothies. Eet als een expert is een boek van foodies die nuchtere antwoorden geven waar hocus-pocus diëtisten verwarring zaaien.

Het is onderhand een legertje, met açaíbessen en avocado’s als proviand: de foodbloggers, de pseudo-wetenschappelijke diëtisten, de gezondheidsgoeroes.

 

Dat legertje heeft nu een groepje tegenstrevers. Ze heten Marijke Berkenpas, Gaby Herweijer, Jolien Klamer en Liesbeth Smit: de oprichters van het blog I’m a foodie. Net als alle andere voedselblogsters zijn ze twintiger of dertiger. Ze staan ook op de foto als vriendinnen met hippe kleren en geföhnd haar. En ze zetten net zo goed foto’s online van ontbijtjes met havermout en bessen.

 

Het verschil is dat deze vrouwen alle vier voedings- of gezondheidswetenschapper zijn. In mei verscheen hun boek Eet als een expert: een voedings- en kookboek dat belooft dat het „op een begrijpelijke manier alle wetenschappelijke informatie over gezonde voeding” uitlegt. Het boek verscheen in mei, maar belandde in september opnieuw in de beststellerlijsten en daar staat het nog steeds.

 

September was de maand van de ophef over de hocus-pocus diëtiek van The Green Happiness. Twee diëtistes die onder meer beweerden dat je kanker krijgt van eieren, dat je van zuivel een calciumgebrek oploopt, en dat er haar uit je neusgaten gaat groeien als je te veel dierlijke eiwitten eet.

 

Berkenpas en consorten leggen uit dat we juist wél elke dag wat melk of yoghurt moeten drinken of eten. En dat we het beste af zijn met koelkastlades vol groente en fruit, met veel noten en volkorenbrood in de voorraadkast, en zonder frisdrank of worst. Dat is niks wereldschokkends. Het is het eetpatroon dat de Gezondheidsraad eind vorig jaar aanraadde in de Richtlijnen Goede Voeding en dat ook gepropageerd wordt door het Voedingscentrum.


Eet als een expert legt grofweg die richtlijnen uit, van het ontbijt tot het glaasje wijn na het eten, maar het is veel uitgebreider: de Gezondheidsraad meldt bijvoorbeeld niets over sojamelk of cacao. Het boek, dat doorspekt is met eetfoto’s en recepten, richt zich op de hoogopgeleide thuiskok die telkens weer weifelend in de supermarkt staat. Olijfolie of zonnebloemolie? Melk of rijstemelk? Boterhammen of havermout? Vitaminepil of niet?

 

De auteurs vertellen welk wetenschappelijk bewijs er is voor gezonde voeding, wat die voeding met je lichaam doet (als we dat al weten). Maar wat echt oplucht, is dat ze praktische antwoorden geven op voedseldilemma’s. Op de bovenstaande: 1) Maakt niet uit. 2) Melk. 3) Allebei goed, en haver is nog beter voor je cholesterol. 4) Niet.
Beter dan margarine

Voeding die als gezond wordt verkocht, is dat niet altijd. En omgekeerd: eten dat niet als verantwoord wordt aangeprezen, is het soms wel.

Neem mayonaise.

Dat is misschien wel het verrassendste advies uit het boek. Mayo is voor volwassenen (niet voor kinderen) zelfs beter op brood dan margarine uit een kuipje, aldus de vier auteurs. Het staat er echt, op bladzijde 75: mayonaise is ten onrechte in „het verdomhoekje” beland.

Klamer cum suis geven een samenvatting van de beschikbare kennis. Mayonaise bestaat voor het grootste deel uit slaolie, en dus uit onverzadigde vetten. En er zijn veel studies die laten zien dat het vervangen van verzadigd vet (zoals in boter) door onverzadigd vet (zoals in noten of olie) gunstiger is voor het cholesterol.

Ongunstig cholesterol, leggen ze vervolgens uit, is een ‘hoog LDL-cholesterol’. LDL-deeltjes die cholesterol vervoeren zorgen voor „een dikke harde plaque” aan de binnenkant van je bloedvaten. Daarom moeten we dus weinig roomboter eten en weinig spek, palm- of kokosvet. Zo gaat het verder, over aardappelen (‘neutraal eten’), water drinken (koffie mag ook), vis (vette, één keer per week), enzovoort.

Een praktijkboek dus, dat ervan uitgaat dat bijna alles wat je eet gezond moet zijn, of tenminste ‘neutraal’ voor je gezondheid. Dat levert verrassende, of zo je wil licht bizarre recepten op. I’m a foodie maakt de (volkoren)pasta met groente-roomsaus met sojaroom. Als ontbijt of lunch is er, als je geen zin hebt in een boterham, ‘scrambled tofu’ (hartige stukken tofu) en zelfs chocoladehummus.


Een mooie vondst zijn de schemaatjes voor in de supermarkt, zoals: ‘Hoe kies je het beste smeersel?’ Dat is een inzichtelijk rijtje met staafgrafiekjes en – naming and shaming – fotootjes van producten. Licht vilein hebben de vrouwen juist ongezonde producten gefotografeerd die verantwoord lijken, zoals biologisch diksap (puur suiker) en donker waldkornbrood (niet volkoren).

 

Behalve praktisch zijn de auteurs ook exact, zoals over boter. Hoewel eten met onverzadigd vet bewezen goed is voor je cholesterol, is niet bewezen dat je er ook minder chronische ziekten van krijgt, leggen ze uit. Toch geven ze een anti-boteradvies, omdat wel aannemelijk is dat het niet goed is: een verlaging van het ‘slecht’ LDL-cholesterol verlaagt de kans op hart- en vaatziekten.

Voor wie nog meer wil weten, staat er een ellenlange bronnenlijst op internet – de link staat achter in het boek.

 

Met zoveel precisie is het alleen vreemd dat Eet als een expert één heikel punt laat liggen. Wanneer eet je nou te veel? Aan het begin van het boek leggen ze uit dat een heel „gezonde levensstijl” (gezond eten én bewegen én niet te dik zijn) chronische ziektes kan voorkomen.

Toch schrijven de auteurs bewust niet over calorieën. Hun advies blijft bij algemeenheden als „af en toe een stukje cake op een verjaardag is niet ‘slecht’”, en dat je moet opletten dat je niet aankomt. Dat is waar, en al met al helpt Eet als een expert de bewuste eter in verwarring een flink eind op weg. Maar die wil ook weten hoeveel mayonaise hij eten moet, of mag, om een stapje verder van de dood te geraken.

 

 

bron: NRC.nl

 

 

 

 

Nieuwsbrief

 

MoveMens kent ook een nieuwsbrief. Hiermee wordt u automatisch op de hoogte gehouden van het voor u interessante nieuws.